Θυμόσαστε τους Blue Aeroplanes;

Υπάρχει κάτι ειρωνικό στο γεγονός ότι ένα συγκρότημα ικανό να επηρεάσει τους R.E.M., τους Radiohead και τους Manic Street Preachers βρίσκεται, 40 χρόνια μετά το ντεμπούτο του, να εκδίδει δύο συλλογές μέσα σε λίγους μήνες. Η πρώτη, Magical Realism, ήταν το πορτρέτο του πρότζεκτ μέσα από τα πιο διάσημα κομμάτια του. Το Outsider Art είναι η συλλογή αυτού που επιμένει να ψάχνει κάτω από την επιφάνεια, ανάμεσα σε deep cuts, ανέκδοτα και διάφορες σπανιότητες. Ο τίτλος δεν είναι τυχαίος. Η «Outsider Art» είναι αυτή που παράγεται από όποιον δρα εκτός των επίσημων πολιτιστικών κυκλωμάτων και δεν αναζητά κριτική επικύρωση. Δύσκολο να φανταστεί κανείς ορισμό που να ταιριάζει περισσότερο στο πρότζεκτ που περιστρέφεται γύρω από τα spoken word του Gerard Langley και που από το 1983 διανύει τον δικό του δρόμο με μια ενοχλητική συνέπεια, απρόσβλητο από τις μόδες, τα κολακευτικά λόγια του mainstream, αλλά ικανό, στις κατάλληλες στιγμές, να αγγίζει τη μεγάλη ιστορία του βρετανικού εναλλακτικού ροκ. Οι ρίζες του συγκροτήματος βυθίζονται στο πιο νευρικό και γωνιώδες post punk, με τις επιρροές των Wire και The Fall να αποτελούν τον σκελετό ενός ήχου που, ήδη στα πρώτα του έργα, έδειχνε μια δομική δυσανεξία προς κάθε μορφή εμπορικού συμβιβασμού. Υπήρχε επίσης κάτι επιμόνως λογοτεχνικό στους στίχους του Langley, που παρέπεμπαν σε αυτούς της Beat Generation, και που καθιστούσε τους Blue Aeroplanes δύσκολα κατατάξιμους.

Η μέγιστη έκθεση ήρθε με το Swagger, το 1990. Την εποχή εκείνη, το jangle pop του συγκροτήματος συνομιλούσε με το κλίμα post C86, και υπήρχε στον αέρα ένα γλυκό άρωμα αγιοκατάταξης. Παρά το γεγονός ότι έγινε δεκτό εξαιρετικά από την κριτική, το άλμπουμ πούλησε λιγότερο από ό,τι άξιζε, και οι Blue Aeroplanes υποβιβάστηκαν στο status cult band. Πολλά κομμάτια που περιλαμβάνονται στο Outsider Art ενσαρκώνουν στην τελειότητα τον τυπικό ισορροπία μεταξύ διανοήματος και διαίσθησης των Aeroplanes: πετυχαίνουν το τέλειο riff και αφήνουν στον Langley το καθήκον να χτίσει τις πνευματώδεις του διαλογισμούς πάνω στο κενό και την επιθυμία, με εκείνο το ιδιαίτερο βρετανικό understatement που είναι ταυτόχρονα στυλιστικό χαρακτηριστικό και φιλοσοφία ζωής. Με τα χρόνια, δίπλα στον Langley, έχουν περάει δεκάδες μουσικοί. Μια άλλη επιλογή πεπεισμένων outsider, που τους χάρισε εκφραστική ελευθερία εις βάρος μιας συμπαγούς και αναγνωρίσιμης εικόνας.

Εν τω μεταξύ, η ζωή έβαλε στο τραπέζι και πολύ πιο σοβαρά εμπόδια: η επεξεργασία του Culture Gun, του τελευταίου άλμπουμ ανέκδοτων που κυκλοφόρησε το 2023, καθυστέρησε σημαντικά λόγω της νοσηλείας του Langley για έναν όγκο. Και όμως, να τους εδώ, μετά από περίπου 15 άλμπουμ και 40 χρόνια έντιμης αντίστασης στην κοινή λογική, με τον Langley να απαγγέλλει και τη μουσική να κάνει ακριβώς αυτό που έκανε πάντα: να υπάρχει στους δικούς της όρους. Το Outsider Art είναι ο καλύτερος τρόπος για να καταλάβει κανείς γιατί αυτή η επιμονή είναι η μοναδική μορφή μακροζωίας που μετράει πραγματικά.